نیما رستاکبهروز رسانی: ۱۴۰۴/۱۰/۰۲
169
استرس شب امتحان
عناوین مهمی که در این مقاله میخوانیم :
استرس شب امتحان، چیزیه که خیلی از دانشآموزان در ماههای دی و خرداد باهاش مواجه میشن. این حس که میتونه کارایی مغز رو به شدت بیاره پایین، یکی از چالشهای پیش روی شما برای رسیدن به نتایج خوبه.
قبل از این که بخوایم به اصل مطلب بپردازیم، باید از این بابت خیالتون رو راحت کنیم که اضطراب شب امتحان، چیزی نیست که نشه بهش غلبه کرد و قابل حل نباشه.
شما به راحتی و با افزایش آگاهی خودتون، میتونین به بهترین شکل این چالش رو مدیریت کرده و با آرامش و اعتماد به نفس به استقبال امتحانات برین. پس همراه ما باشین تا روش کاهش استرس شب امتحان رو بهتون آموزش بدیم.
رفع استرس شب امتحان
شنیدین میگن هیچ قفلی نیست که بدون کلید ساخته شده باشه؟ استرس شب امتحان هم قفلیه که به راحتی میتونین کلیدش رو پیدا کنین. تنها کاری که باید انجام بدین، اینه که آگاهی خودتون رو در این زمینه بالا ببرین و تکنیکهایی برای مدیریت اون پیدا کنین.
اما قبل از این که بخوایم درباره راهکارهای غلبه بر این چالش صحبت کنیم، بهتره یک مقدار درباره خودش صحبت کنیم؛ چون پیدا کردن شناخت از موانعمون، بهمون کمک میکنه بهتر عمل کنیم و به موفقیت برسیم.
نشانههای استرس شب امتحان
این رو بدونین که حدی از استرس یک چیز طبیعیه. در واقع اگه هورمونهای استرس در بدن ما کار نمیکردن، بقا پیدا نمیکردیم. پس، از استرس فراری نباشین و بدونین یک چیز کاملا طبیعیه.
اما در کنار این که کمی اضطراب داشتن طبیعیه، بعضی از ما با استرس غیر طبیعی شب امتحان درگیریم. چرا بهش میگیم غیرطبیعی؟ چون ممکنه شما در طی ترم کلی مطالعه داشته باشین و برای امتحان پیش روی خودتون کاملا آماده باشین، ولی استرس دست از سرتون برنداره.
توی این بخش از مقاله، میخوایم درباره نشانههای استرس شب امتحان صحبت کنیم تا با این پدیده بیشتر آشنا بشین.
نشانههای جسمی
بخشی از نشانههای استرس شب امتحان به صورت جسمی بروز پیدا میکنن. این نشونهها که میتونن برای خیلیها آزاردهنده باشن، علت وابستگی بعضی از دانشآموزان به کافئین یا خدای نکرده قرصهای آرامبخش هستن.
اما این راهها، به جای این که مشکل شما رو ریشهای رفع کنن، فقط نشونههاش رو تسکین میدن. این باعث میشه نه تنها مسئله حل نشه، بلکه به صورت پنهان به کار خودش ادامه بده.
نشانههای جسمی استرس شب امتحان به شرح زیره:
- تپش قلب
- تعریق زیاد
- سردرد
- مشکلات گوارشی
- تنش عضلانی
- خستگی مفرط
نشانههای روانی
در کنار نشانههای جسمی استرس شب امتحان، ما با نشانههای روانی هم طرف هستیم. شاید بشه نشانههای جسمی رو راحتتر از نشانههای روانی رفع کرد، اما جفتشون به یک اندازه میتونن ما رو از هدفمون دور کنن.
در ادامه میتونین نشانههای روانی استرس شب امتحان رو مشاهده کنین:
- نگرانی بیش از حد
- عدم تمرکز
- احساس بیقراری
- ترس از شکست
- کمبود اعتماد به نفس
- تیک عصبی (مثل جویدن ناخن یا لب)
نشانههای رفتاری
همچنین استرس شب امتحان به شکل تغییرات رفتاری هم بروز پیدا میکنه. این نشانهها به صورت تغییراتی در الگوهای رفتاری ما دیده میشن که ممکنه برای خودمون و اطرافیانمون ناخوشایند باشن. تغییراتی مثل:
- اختلال در خواب
- کم اشتهایی یا پرخوری
- فرار از مطالعه (مثل تماشای فیلم یا بازی کردن به صورت افراطی)
- تحریکپذیری و واکنشهای تند نسبت به اتفاقات کوچک
کنترل استرس شب امتحان
حالا که درباره نشانههای استرس شب امتحان فهمیدین، بهتره بریم سراغ اصل مطلب؛ یعنی روش کاهش استرس امتحان. خوشبختانه ما توی عصری زندگی میکنیم که به دریایی از اطلاعات دسترسی داریم و میتونیم برای هر مشکلی با چند سرچ ساده، به راهحلهای خارقالعادهای برسیم.
به نظرم قدر این موهبت رو بدونین؛ چون اگه در زمان قدیم دچار چنین مشکلی میشدین، تنها کاری که میتونستین بکنین این بود که به خاک مزرعه محکمتر بیل بزنین!
برای این که بخوایم استرس غیرطبیعی شب امتحان رو کنترل کنیم، باید درباره دو دسته از رفتارها اطلاع داشته باشیم؛ رفتارهایی که استرس شما رو تشدید میکنن و اونهایی که اون رو کاهش میدن.
تشدیدکنندههای استرس (علت استرس شب امتحان)
برای کنترل استرس شب امتحان، شما باید رفتارهایی رو که باعث تشدید این حالت میشه پیدا کنین و با استفاده از استراتژیهای مناسب، اونها رو مدیریت یا حذف کنین.
این کار مثل حذف کردن علفهای هرز از باغ و باغچهست. وقتی رفتارهای تشدیدکننده استرس شب امتحان رو از بین ببرین، رفتارهای کاهشدهنده خیلی بهتر میتونن عمل کنن. در ادامه درباره این رفتارها بیشتر صحبت میکنیم.
به تعویق انداختن زمان مطالعه
عادت به تعلل و به تعویق انداختن کارها، یکی از مهمترین عوامل تشدیدکننده استرس شب امتحان محسوب میشه. فرض کنین شما یک ماه دیگه امتحان ریاضی دارین و هر روز، به خودتون میگین از فردا شروع میکنم به درس خوندن.
زمان میگذره، به خودتون میاین و میبینین یک روز تا امتحان ریاضیتون مونده. نتیجه چیه؟ تشدید استرس شب امتحان!
تلاش برای یادگیری همه چیز در لحظه آخر
وقتی در طول ترم مطالعه نمیکنین و یادگیری همه مطالب رو موکول میکنین به شب امتحان، چیزی جز استرس شب امتحان عایدتون نمیشه. پس اگه قراره درس خوندن در شب امتحان به شکل استرسزایی براتون مشکل ایجاد کنه، اون رو فراموش کنین و حتما با یک برنامه درست و حسابی در طول ترم پیش برین.
اگه به دنبال کاهش استرس امتحان هستین و میخواین بهترین نتیجه رو بگیرین، باید حتما از روزها قبل از امتحان برای خودتون برنامه داشته باشین و با نظم و ترتیب پیش برین.
نداشتن برنامهریزی مناسب
یکی از مهمترین عوامل استرس شب امتحان، نداشتن برنامهریزیه. این یکی از مهمترین کارهاییه که باید انجام بدین ولی متاسفانه یا خوشبختانه، بیشتر دانشآموزان ازش غافل میشن.
چرا خوشبختانه؟ چون وقتی بیشتر دانشآموزان از این ابزار مهم استفاده نمیکنن، شما میتونین با به کار بردنش، چند قدم از رقباتون جلوتر باشین و خودتون رو برای کسب بهترین نتایج آماده کنین.😁 اگر هم نمیتونین با برنامه درس بخونین و برنامهریزی بلد نیستین، بهتره خودتون رو به دستان اپلیکیشن فاب بسپارین و طبق دورههای آموزشی فاب پیش برین.
استفاده بیش از حد از کافئین یا انرژیزاها
خیلی از دانشآموزان هستن که برای بیدار و سرحال موندن، از قهوه یا نوشیدنیهای انرژیزا استفاده میکنن. باید بدونین انرژی که از این مواد خوراکی به دست میاد، خیلی ناپایداره و بعد از این که اثرش از بین میره، اثر معکوس میذاره!
یعنی وقتی قهوه میخورین و خوابتون میپره، بعد از این که اثرش تموم میشه خوابآلودگیتون حتی بیشتر هم میشه. در کنار این، مواد کافئیندار اضطراب شما رو بالا میبرن که باعث میشن جزو دلایل استرس شب امتحان محسوب بشن.
تمرکز بر نتیجه به جای تلاش
خیلی از دانشآموزان هستن که انقدر ذهنشون رو درگیر نتیجه امتحانشون میکنن که باعث میشه سطح عملکردشون پایین بیاد . فکر کردن مداوم به نتیجه باعث میشه دچار ترس از شکست بشین و همین ترس از شکست، باعث میشه استرستون بالا بره و به سختی بتونین تمرکز کنین.
به همین خاطر، فکر کردن به نتیجه امتحان مخصوصا به صورت افراطی، یکی از مهمترین عوامل تشدیدکننده استرس شب امتحان محسوب میشه.
محیط نامناسب برای مطالعه
محیط مطالعه، چیزیه که بین خیلی از دانشآموزان بهش توجه کمی میشه. اما باید بدونین که تاثیر محیط مطالعه بر سطح یادگیری شما به شدت چشمگیره.
محیط مطالعه نامناسب در کنار تاثیری که روی سطح یادگیری میذاره، باعث میشه که استرس و تنش در ذهن و روان شما به شدت بالا بره. در نتیجه مطالعه در یک محیط پر سر و صدا، یکی از عوامل افزایش استرس شب امتحانه.
کاهشدهندههای استرس (راهحل استرس شب امتحان)
حالا که رفتارهای مخرب خودمون رو که باعث استرس شب امتحان میشه شناسایی کردیم، وقتشه بدونیم چه رفتارهایی بهمون کمک میکنه که به این احساس غلبه کنیم.
هر کدوم از این رفتارها، ممکنه روی شما جواب بدن؛ اما ممکنه بعضیهاشون براتون تاثیری نداشته باشن. کاری که شما باید بکنین اینه که به خوبی اونها رو تمرین کرده و با آزمون و خطا، بهترین روش رو برای خودتون پیدا کنین.
مثبتاندیشی
مثبتاندیشی یکی از کلیدهای کاهش استرس شب امتحانه. زمانی که ذهنتون رو با افکار مثبت پر کنین، سطح اضطراب به طور قابلتوجهی کم میشه. به جای فکر کردن به شکست، روی تلاشهایی که برای آمادهسازی انجام دادین تمرکز کنین.
به خودتون بگین: "من آمادگی دارم و میتونم از عهده امتحان بر بیام." جملات تأکیدی مثبت میتونن اعتماد به نفس شما رو تقویت و از تأثیرات منفی استرس بر عملکردتون جلوگیری کنن.
تجسم موفقیت
تجسم موفقیت یک تکنیک روانشناختی مؤثره. تصور کنین که در حال پاسخ دادن به سوالات امتحان هستین و همه چیز به خوبی پیش میره. این تصویر ذهنی میتونه حس آرامش و کنترل بر شرایط رو در شما تقویت کنه.
وقتی ذهن شما به موفقیت فکر کنه، بدن هم آرامتر میشه و اضطراب کاهش پیدا میکنه. تجسم کردن موفقیت، نه تنها انگیزه شما رو برای عملکرد بهتر افزایش میده، بلکه باعث میشه به راحتی بر استرس شب امتحان غلبه کنین.
داشتن برنامهریزی اصولی
یک برنامهریزی درسی دقیق و منظم، ،میتونه استرس شب امتحان رو به شدت کاهش بده. وقتی بدونین که چه زمانی قراره چه کاری رو انجام بدین، ذهن شما آرومتر میشه. برنامهریزی به شما کمک میکنه که زمان کافی برای مرور تمام مباحث صرف کرده و از اتلاف وقت جلوگیری کنین.
حتماً در برنامهتون زمانهایی برای استراحت کوتاه هم در نظر بگیرین تا ذهن شما تازه بمونه و تمرکزتون حفظ بشه.
داشتن خواب کافی
بر خلاف باور رایج که شب امتحان باید تا دیر وقت بیدار موند، خواب کافی در شب امتحان یکی از مهمترین عوامل موفقیت در امتحانه. خواب مناسب باعث تثبیت اطلاعات در حافظه بلندمدت میشه، ذهن شما رو برای روز امتحان آماده نگه میداره و استرس شب امتحان رو از بین میبره.
کمبود خواب میتونه باعث کاهش تمرکز، تحریکپذیری و حتی فراموشی بشه. بنابراین، حداقل 6 تا 8 ساعت خواب شبانه داشته باشین و از انرژی صبحگاهی برای مرور استفاده کنین.
مدیتیشن و تنفس عمیق؛ راهی برای رفع بیخوابی شب امتحان
مدیتیشن و تمرینات تنفس عمیق، ابزارهای فوقالعادهای برای آرامسازی ذهن و بدن هستن. تنها چند دقیقه تمرکز بر تنفس عمیق، ضربان قلب رو کاهش میده و بدن رو از حالت استرس به حالت آرامش میبره. برای این کار، در یک مکان آرام بشینین، چشمهاتون رو ببندین و روی تنفس خودتون تمرکز کنین. با هر بازدم، تصور کنین که استرس شما از بدنتون خارج میشه.
این کار علاوه بر کاهش استرس، بهتون کمک میکنه که به بیخوابی شب امتحان غلبه کنین و با خیال راحت و در آرامش به خواب برین.
سخن پایانی
استرس شب امتحان احساسی طبیعیه که خیلی از ما در مقاطع مختلف تحصیلی تجربه میکنیم. با این حال، نکته مهم اینه که اجازه ندیم این اضطراب مانعی برای موفقیت ما بشه. با استفاده از تکنیکهای ساده و مؤثری که در این مقاله بررسی شد، میتونین کنترل استرس خودتون رو در دست بگیرین و بهترین عملکرد رو در امتحانات داشته باشین.
یادتون باشه که هر امتحان فرصتی برای یادگیری و پیشرفته، نه فقط یک آزمون برای سنجش تواناییهاتون. با مثبتاندیشی، مدیریت زمان و مراقبت از ذهن و بدن، نه تنها استرس شب امتحان کاهش پیدا میکنه، بلکه اعتماد به نفس و آرامش شما هم بهتر میشه.
البته شما میتونین از ویدیوهای همکلاسی فاب برای شب امتحانتون استفاده کنین که درسها سریعتر دوره و مرور بشن. چون تماشای این ویدیوها به دانشآموزان کمک میکنه بهتر درس بخونن، سریعتر تست بزنن و برای کنکور آمادهتر باشن. شما میتونین ویدیوهای آموزشی فاب رو با کمترین قیمت و بالاترین کیفیت در اپلیکیشن آموزشی فاب تهیه کنین.
آیا استرس شب امتحان همیشه نشونه بدیه؟
خیر، مقدار کمی استرس طبیعیه و حتی میتونه انگیزهدهنده باشه. این نوع استرس، که به اون "استرس مثبت" میگن، شما رو به تلاش بیشتر و تمرکز بالاتر ترغیب میکنه.
آیا استفاده از قهوه یا نوشیدنیهای انرژیزا برای بیدار ماندن در شب امتحان مفیده؟
مصرف معتدل کافئین ممکنه در کوتاهمدت تمرکز رو افزایش بده؛ اما مصرف بیشازحد اون میتونه باعث افزایش ضربان قلب، اضطراب و حتی کاهش توانایی تمرکز بشه.
چه رفتارهایی باعث افزایش استرس میشن؟
به تعویق انداختن کارها، تمرکز افراطی روی نتیجه، نوشیدن بیش از حد نوشیدنیهای انرژیزا و باقی مواردی که در مقاله بهشون اشاره شد.